Overmatig gebruik van sociale media onder tieners is een groeiende zorg, maar empirische data is schaars. De SpaceTeen Monitor vult dit gat via een vragenlijstonderzoek onder Nederlandse kinderen en tieners. De monitor richt zich niet alleen op gebruik en overgebruik, maar onderzoekt ook in hoeverre kinderen en tieners zich bewust zijn van – en gebruik maken van – strategieën om hier iets aan te doen (disconnection strategies).

De monitor vormt de basis voor wetenschappelijke publicaties én het ScrollReport, een rapport waarin inzichten met een breder publiek worden gedeeld. De SpaceTeen Monitor is een samenwerkingsverband tussen het Center for research on Children, Adolescents and the Media (CcaM), Kinderpostzegels en KidsRights, onder leiding van Dr. Lise‑Marie Nassen. Dit onderzoek vormt de ruggengraat van het bredere SpaceTeen‑programma en zorgt ervoor dat interventies en ontwerpstrategieën stevig verankerd zijn in robuust empirisch bewijs.

Tieners bewegen zich dagelijks door zowel digitale als fysieke ruimtes, en elke omgeving biedt unieke kansen en uitdagingen. In Happy Place onderzoeken we samen met Muzus wat jongeren in beide domeinen nodig hebben en wat het betekent om fysiek samen te komen in een wereld waarin digitale toegang overal aanwezig is.

In samenwerking met tieners co-ontwerpen we zogenaamde ‘Third Places’: plekken waar jongeren elkaar ontmoeten, sociaal contact hebben en betekenisvolle relaties kunnen opbouwen, buiten het scherm om. We onderzoeken in hoeverre deze ruimtes kunnen worden ontworpen om de balans tussen online en offline leven te herstellen. Samen met tieners verkennen we o.a. welke rol hun apparaten spelen in deze omgevingen en in hun sociale interacties in het algemeen.

Veel tieners besteden meer tijd aan scrollen dan ze van plan zijn, gevangen door de verleidelijke mechanismen van sociale media. Functies zoals de infinite scroll, autoplay en andere ‘dark UX patterns’ maken het lastig om te stoppen. Tegelijkertijd bieden sociale media ook inspiratie, creativiteit en verbinding.

Scrollternatives laat zien dat sociale media ook anders ontworpen kunnen worden. Samen met jongeren creëren we bright UX patterns – ontwerpkeuzes die gezond gebruik stimuleren. Het project vindt plaats in samenwerking met PAUZE, een nieuw mediaplatform van Young Media, met content over maatschappelijke thema’s, persoonlijke groei en herkenbare verhalen.

Om deze nieuwe design patterns te ontwikkelen, nemen tieners deel aan een Design Sprint onder leiding van het creatieve team van TodayTomorrow, waarbij zij zelf in de rol van platformontwerper stappen. Zij ontwikkelen een prototype dat laat zien hoe sociale media eruit kunnen zien wanneer jongeren de regels mogen bepalen, en tonen zo aan dat digitale platforms welzijn, eigen regie en gebalanceerd gebruik kunnen ondersteunen.

Voor kinderen en jonge adolescenten (10–14 jaar) kan de aantrekkingskracht van online omgevingen ten koste gaan van buitenspelen, sport, creativiteit en sociale interactie. Reclaimer helpt hen veerkracht op te bouwen en biedt handvatten om deze digitale verleidingen te weerstaan.

Wanneer kinderen hun eerste eigen apparaten krijgen, wordt de spanning tussen online betrokkenheid en offline activiteiten groter. In Reclaimer werken we samen met kinderen aan het ontwikkelen van tools die offline sociale interactie aanmoedigen en positieve gewoonten bevorderen via leuke, speelse ervaringen.

In samenwerking met NEMO worden educatieve materialen ontwikkeld om de impact uit te breiden naar scholen en museumbezoekers.